Rebels leiderschap in de verpleegkunde: een frisse wind door de zorg

Gedreven door zorg met een hart

De motivatie van beide studenten om voor de zorg te kiezen, is diepgeworteld. Kai vertelt: “Ik ben mensgericht, hou van werken met mensen. Eerst wilde ik ambulanceverpleegkundige worden, maar gaandeweg ontdekte ik dat ik juist energie haal uit persoonsgerichte zorg.” Christel groeide letterlijk op tussen de verpleegkundigen: ‘Mijn moeder, oma, buurvrouw, allemaal sterke vrouwen in de zorg. Dat inspireerde me. Ik voelde echt een roeping.'

Wat is rebels leiderschap?

Rebels leiderschap draait om het nemen van initiatief ten gunste van de cliënt, zelfs als dat betekent dat je bestaande regels moet doorbreken. “Het klinkt heftig,” geeft Kai toe, “maar het gaat niet om regels breken om het breken. Het gaat om betere zorg leveren, persoonsgericht en met lef.” Christel vult aan: “Zorgverleners staan dag en nacht aan het bed. Ze weten vaak heel goed wat een patiënt nodig heeft. Rebels leiderschap is een vorm van emancipatie: het geeft verpleegkundigen meer zeggenschap over het zorgproces.”

Een voorbeeld van rebelsheid op de werkvloer

Een verpleegkundige zag dat het mobiliteitsplan van een patiënt eigenlijk al was behaald, ondanks het advies van de fysiotherapeut. In het weekend – wanneer er geen fysiotherapie beschikbaar is – besloot ze een stap verder te gaan. “Ze kende de patiënt goed, had geoefend en zag dat het kon,” vertelt Christel. “Achteraf werd het besproken en goedgekeurd. Dat is rebels leiderschap: handelen met kennis, intuïtie en verantwoordelijkheid.”

Spanning en vertrouwen

Rebelsheid roept soms spanning op, vooral tussen behandelaren en verpleegkundigen. “Het zit vaak in communicatie,” zegt Kai. “Als beide partijen het gesprek aangaan, ontstaat er wederzijds vertrouwen. Dan kunnen verpleegkundigen adviseren en zelfs versnelling in het revalidatieproces brengen.” Christel benadrukt dat verpleegkundigen niet zomaar iets doen: “Als ze twijfelen, doen ze het niet. Veiligheid en het welzijn van de patiënt staan altijd voorop.”

Onderzoek op meerdere lagen

Het onderzoek richtte zich niet alleen op de werkvloer, maar (juist) ook op beleidslagen. Kai: “We spraken met de zorgregisseur, een kwaliteitsadviseur en een Chief Nursing Information Officer. Iedereen stond open voor het idee, maar er is nog een dialoog nodig om kloven te dichten.” Christel voegt toe: “Een praktische toolbox zou kunnen helpen, maar die moet elk team zelf ontwikkelen. Het begint met het gesprek: wat willen we, en hoe gaan we dat doen?”

Rebelsheid als katalysator voor verandering

Volgens de studenten leidt rebels leiderschap tot meer werkplezier, eigenaarschap en betere zorguitkomsten. “Het past perfect bij het streven naar excellente zorg,” zegt Kai. “Verpleegkundigen worden meer gezien. Daardoor hoop je dat verpleegkundigen zelf ook kritischer naar bepaalde werkzaamheden kijken en zo processen kunnen versnellen.’ Christel ziet ook financiële voordelen: “Je voorkomt dure quick fixes en komt tot duurzame oplossingen.”

Ruimte voor rebelsheid

Rebels leiderschap gebeurt vaak stiekem. “Het zit onder de radar,” zegt Kai. “Kleine, snelle verbeteringen in teams, zonder dat iemand zijn hoofd boven het maaiveld uitsteekt.” Christel: “We hopen dat ons onderzoek ook ruimte geeft aan verpleegkundigen om te rebelleren. Om die kleine verbeteringen die ze vaak zelf al doorvoeren, ook gezien te laten worden en samen te omarmen.”

Pioniers met lef

Christel en Kaj spraken ook met pionier Eline de Kok, die het onderwerp in Nederland op de kaart zet. “We hebben haar geïnterviewd en ons onderzoek met haar gedeeld,” vertelt Christel trots. “Zelf zijn we ook een beetje rebels geweest: we grepen de kans om haar te spreken op de Dag van de Verpleging.”

Meer lezen over het onderwerp? Lees hier verder!

https://www.umcutrecht.nl/nieuws/rebels-leiderschap-in-de-verpleegkunde