Carolien de Vries: ‘pijn herkennen bij mensen met taalproblemen vraagt om een open blik’
Met een flinke dosis nieuwsgierigheid en doorzettingsvermogen heeft Carolien de Vries haar promotieonderzoek afgerond naast haar werk als klinisch logopedist bij Topaz. Haar onderzoek richtte zich op een kwetsbare groep: mensen met afasie. ‘Ik wilde opkomen voor mensen die niet voor zichzelf kunnen spreken.’ Het resultaat is een praktisch pijnprotocol dat zorgverleners helpt om pijn bij deze doelgroep beter te signaleren en te behandelen.
Carolien de Vries werkt al jaren als logopedist bij Topaz, waar ze zich specialiseert in de zorg voor ouderen met hersenletsel. Na haar studie logopedie en een vervolgopleiding in Groningen, koos ze bewust voor een brede blik op het vak. ‘Ik ben altijd nieuwsgierig geweest naar hoe we als zorgprofessionals samenwerken en hoe we meer kunnen halen uit interprofessioneel werken,’ zegt ze. Binnen Topaz werkte Carolien samen met verschillende disciplines en zag ze van dichtbij de uitdagingen waar ouderen met hersenletsel en communicatieproblemen mee te maken hebben. Die ervaringen vormden de basis voor haar onderzoek.
Pijn herkennen bij mensen met afasie
De aanleiding voor het onderzoek van Carolien ontstond uit haar dagelijkse praktijk. Ze merkte dat mensen met ernstige taal- en spraakproblemen vaak minder pijnmedicatie kregen, simpelweg omdat ze hun pijn niet konden uiten. ‘Als iemand niet kan aangeven dat hijn/zijpijn heeft, wordt die persoon soms onbedoeld over het hoofd gezien,’ vertelt ze. Dit raakte haar en motiveerde haar om zich te verdiepen in bestaande literatuur en praktijkervaringen.
Na een intensieve voorbereidingsfase, waarin ze samen met collega’s een onderzoeksplan opstelde en subsidie wist te verkrijgen, startte ze een observatieonderzoek. Daarbij werd een bestaand observatie-instrument, oorspronkelijk ontwikkeld voor mensen met dementie, ingezet bij mensen met afasie. ‘Het instrument bestaat uit vijftien gedragingen, verdeeld over gezichtsuitdrukking, bewegingen en geluiden. Door deze vijf minuten te observeren, kun je een score bepalen die aangeeft of er mogelijk sprake is van pijn.’ Haar onderzoek toonde aan dat dit instrument waardevolle informatie oplevert, juist bij mensen die niet meer verbaal kunnen communiceren. ‘Het helpt zorgverleners om hun gevoel te onderbouwen en expliciet te maken, zodat pijn beter herkend en behandeld kan worden.’
Werken met een open blik
Voor Carolien was het verbinden van wetenschap en praktijk een belangrijk uitgangspunt. ‘Mijn onderzoek moest relevant zijn voor de werkvloer,’ benadrukt ze. Binnen Topaz is er ruimte voor onderzoek, maar de implementatie in de praktijk vraagt om creativiteit en doorzettingsvermogen. ‘Je wilt dat wat je ontwikkelt, het werk makkelijker en werkbaarder maakt voor zorgverleners. Maar de realiteit is soms weerbarstig, zeker als er weinig handen zijn om het werk uit te voeren.’
Carolien ziet dat persoonsgerichte zorg steeds belangrijker is en dat protocollen soms te beperkt zijn. ‘Het is zoeken naar alternatieven, vooral bij mensen met communicatieproblemen. Je moet blijven kijken, observeren en niet te snel invullen wat je denkt dat er aan de hand is.’ Haar onderzoek is daarmee ook een oproep aan zorgprofessionals om kritisch en met een open blik te blijven werken.
Persoonsgerichte zorg
De implementatie van het pijnprotocol in de praktijk brengt nieuwe uitdagingen met zich mee. ‘Het is belangrijk dat het protocol eenvoudig te gebruiken is, zodat ook flexwerkers en invallers weten wat ze moeten doen,’ zegt Carolien de Vries. Ze denkt na over integratie in het elektronisch cliëntendossier, zodat het protocol automatisch onder de aandacht komt. Tegelijkertijd ziet ze de paradox tussen standaardisatie en menselijke zorg: ‘Je wilt niet alles platslaan tot een protocol, maar de krapte in de zorg vraagt wel om efficiëntie.’
Voor de toekomst hoopt Carolien dat haar onderzoek bijdraagt aan meer persoonsgerichte zorg en dat zorgverleners handvatten krijgen om ook bij complexe communicatieproblemen goed te signaleren en te handelen. ‘Ik wil graag andere studenten en onderzoekers helpen zich verder te ontwikkelen, en zelf blijven zoeken naar manieren om wetenschap en praktijk te verbinden. Patiëntenzorg blijft mijn drijfveer.’